Jak poprawić akustykę wnętrza, nie rezygnując z naturalnych motywów i designu?  

Są takie momenty, kiedy materiał przestaje być tylko tworzywem, a zaczyna stawać się narzędziem myślenia. Nie gotowym produktem, czy katalogową próbką. Tylko punktem wyjścia do obserwacji, eksperymentu i pierwszych projektowych decyzji. Właśnie dlatego spotkania ze studentami są dla nas tak ważne. Pozwalają zobaczyć filc nie tylko jako element wnętrza, ale jako medium, przez które rodzi się forma. 

Podczas naszej wizyty na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach mieliśmy okazję spotkać się ze studentami pierwszego roku wzornictwa, którzy pracowali nad zadaniem opartym na analizie natury i przekładaniu jej struktur na obiekt przestrzenny. Tematem były formy inspirowane botaniką – liście, łodygi, rytmy, podziały, warstwowość, a także to, w jaki sposób naturalne układy można uprościć, przetworzyć i zamienić w realną propozycję do wnętrza. Efektem końcowym nie były tylko ćwiczenia formalne, ale pierwsze prototypy myślenia o panelach, przegrodach, lampach czy elementach sufitowych. 

To właśnie ten etap jest najbardziej interesujący. Moment, w którym projekt nie jest jeszcze „skończonym projektem”, ale zaczyna nabierać kierunku. Studenci najpierw obserwowali naturę, analizowali budowę wybranych roślin i szukali ich logiki konstrukcyjnej, a później przekładali te obserwacje na uproszczone, przestrzenne układy. Filc okazał się tu materiałem bardzo naturalnym – lekkim, podatnym na cięcie, pozwalającym szybko sprawdzić formę, gęstość, światło i relację elementów w przestrzeni. 

Z naszej perspektywy takie spotkanie ma podwójną wartość. Z jednej strony pokazuje, jak młodzi projektanci budują własny język formy i jak szukają relacji między materiałem, a funkcją. Z drugiej – przypomina, że filc nie musi być od początku traktowany wyłącznie jako gotowy panel akustyczny czy dekoracyjna okładzina. Może być materiałem do prototypów, do nauki myślenia modułem, strukturą i powtarzalnością. I właśnie to było w tej współpracy najciekawsze: obserwowanie, jak z inspiracji roślinnością powstają pierwsze przestrzenne interpretacje, które mają potencjał, by stać się realnymi rozwiązaniami do wnętrz. 

Od obserwacji natury do formy przestrzennej 

Cały proces nie zaczął się od gotowego pomysłu na panel czy lampę. Zaczął się od patrzenia. Studenci pojechali do palmiarni w Gliwicach, wybrali konkretne rośliny i zaczęli je analizować rysunkowo: ich rodzaje, podziały, układ liści, sposób narastania, zależności między elementami. To był bardzo ważny etap, bo nie chodziło o narysowanie ładnego liścia, tylko o zrozumienie, jak dana forma działa i co właściwie ją buduje. 

Potem przyszła druga faza: uproszczenie. Naturalna forma została rozbita na prostsze, powtarzalne elementy. Studenci szukali tego, co w niej najważniejsze: modułu, kierunku, napięcia, rytmu. Zamiast dosłownie kopiować naturę, zaczęli ją tłumaczyć na język projektowy. I właśnie tutaj robi się naprawdę ciekawie, bo to jest moment, w którym obserwacja zamienia się w decyzję. Co zachować? Co uprościć? Co powtórzyć? Co powiększyć? 

Kolejnym krokiem były modele robocze i interpretacje budowy wybranych obiektów naturalnych. To już nie była tylko praca na kartce. Forma zaczęła wchodzić w przestrzeń. Pojawiły się pierwsze próby budowania układów warstwowych, struktur ażurowych, modułów, które można zestawiać ze sobą i testować pod kątem światła, cienia oraz relacji między pełnym a pustym. Dopiero na tym etapie filc zaczął pracować jako realny materiał prototypowy. W połączeniu z tekturą pozwolił szybko sprawdzić, czy dana koncepcja ma potencjał przestrzenny i czy można ją myśleć dalej jako element wnętrza. 

Finalnie powstały formy przestrzenne z tektury i filcu wraz z propozycją ich zastosowania we wnętrzu: jako panel, sufit, parawan, lampa albo inny element użytkowy. To ważne, bo ćwiczenie nie kończyło się na samej formie. Od początku chodziło o to, żeby sprawdzić, jak taki obiekt mógłby działać w realnym kontekście, jak wpływa na przestrzeń i jaką funkcję może pełnić. Dzięki temu studenci nie pracowali wyłącznie nad estetyką, ale nad pełnym procesem projektowym: od analizy, przez syntezę, po pierwszą odpowiedź na pytanie, gdzie i po co taki obiekt miałby się pojawić. 

To jest z naszej perspektywy najciekawsze w takich zadaniach. Oglądasz moment, w którym projektowanie naprawdę się zaczyna. Formy inspirowane botaniką nie są tu dekoracyjnym cytatem z natury, tylko próbą zrozumienia, jak z naturalnej logiki zbudować coś, co później może działać w architekturze wnętrz. I właśnie dlatego filc tak dobrze odnalazł się w tym ćwiczeniu – nie narzucał odpowiedzi, tylko pozwalał je sprawdzać. 

Filc jako materiał do eksperymentu 

myślenia. Na etapie pierwszych prototypów studenci potrzebowali tworzywa, które pozwoli szybko sprawdzić, czy forma ma sens w przestrzeni, czy dobrze pracuje warstwą, światłem, rytmem i skalą. Filc bardzo naturalnie wpisał się w tę potrzebę, bo jest lekki, elastyczny, prosty w cięciu i jednocześnie na tyle stabilny, że pozwala budować bardziej złożone układy. 

To właśnie dzięki takim właściwościom można było dość szybko przejść od obserwacji i rysunku do fizycznego obiektu. Nie trzeba było czekać na skomplikowaną obróbkę czy ciężką technologię. Wystarczyły podstawowe operacje: cięcie, składanie, nakładanie warstw, testowanie podziałów. To bardzo ważne na etapie nauki projektowania, bo materiał nie powinien wtedy zatrzymywać pomysłu. Powinien pomagać go sprawdzić. 

Filc dobrze pokazuje też coś, co w projektowaniu wnętrz jest niezwykle istotne: relację między płaszczyzną a przestrzenią. Z pozoru masz prosty, płaski arkusz. Ale kiedy zaczniesz go ciąć, zaginać, warstwować albo rytmizować, natychmiast pojawia się głębia. Pojawia się światło i cień. Pojawia się miękka granica między powierzchnią a formą. I właśnie to było dobrze widoczne w powstających prototypach inspirowanych botaniką – nawet proste moduły zaczynały budować bardzo wyraziste, przestrzenne układy. 

Z naszej perspektywy było to szczególnie ciekawe także dlatego, że dokładnie w taki sposób filc pracuje później w realnych wnętrzach. Jako panel ścienny, element sufitowy, przegroda czy detal dekoracyjny, bardzo często nie działa tylko kolorem albo konturem. Działa warstwą. Gęstością. Cieniem. Powtarzalnością. W studenckich modelach było już widać te same mechanizmy, tylko jeszcze w czystej, eksperymentalnej formie. Nam pozwoliło to na nowo spojrzeć na nasz produkt. 

Filc okazał się też materiałem, który dobrze przyjmuje interpretację natury. Jest miękki wizualnie, ale daje się porządkować. Pozwala budować zarówno formy organiczne, jak i bardziej geometryczne. Można go ciąć precyzyjnie albo traktować bardziej intuicyjnie. Dzięki temu studenci nie musieli wybierać między swobodą a kontrolą. Mogli sprawdzać różne drogi. A to na pierwszym etapie edukacji projektowej jest bardzo cenne. 

Co daje taka współpraca studentom i nam? 

Z perspektywy studentów to coś więcej niż jednorazowe ćwiczenie materiałowe. To kontakt z tworzywem, które funkcjonuje nie tylko w sali zajęciowej, ale też w realnych projektach wnętrzarskich. Dzięki temu filc przestaje być abstrakcyjnym materiałem z próbki, a zaczyna być czymś, co można od razu osadzić w konkretnym kontekście: panelu, przegrodzie, lampie, suficie. Taki moment jest ważny, bo uczy myślenia nie tylko formą, ale też zastosowaniem. 

To również bardzo dobre ćwiczenie z projektowej odpowiedzialności. Studenci nie kończyli pracy na efektownej makiecie. Musieli odpowiedzieć sobie na pytanie, gdzie dany obiekt miałby działać, jaką pełniłby funkcję i jak zachowywałby się we wnętrzu. Czy byłby tłem, czy dominantą? Czy porządkowałby przestrzeń, czy ją dzielił? Czy pracowałby światłem, rytmem, a może dawałby użytkownikowi poczucie osłony? Właśnie takie pytania budują dobry fundament do dalszej pracy projektowej. 

Dla nas takie spotkanie też ma dużą wartość. Z jednej strony możemy pokazać materiał poza katalogiem i gotowym produktem. Z drugiej – zobaczyć, jak reagują na niego osoby, które nie są jeszcze przywiązane do utartych schematów. Studenci patrzą świeżo. Często widzą w materiale potencjał, który w codziennej pracy projektowej łatwo przegapić. Nie zaczynają od pytania, jaki produkt z tego zrobić. Zaczynają od pytania, co z tego materiału można wydobyć. 

To właśnie w takich sytuacjach widać, jak ważne są współprace między edukacją a praktyką. Uczelnia daje przestrzeń do eksperymentu, testowania i popełniania błędów. Marka daje materiał, wiedzę o jego właściwościach i szerszy kontekst zastosowania. Kiedy te dwa światy się spotykają, powstaje coś znacznie ciekawszego niż zwykła prezentacja produktu. Powstaje proces, w którym można naprawdę sprawdzić, jak rodzi się projekt. 

Dla nas to także przypomnienie, że materiał nie kończy się na swojej funkcji użytkowej. Filc może być akustyczny, dekoracyjny, modułowy, łatwy w montażu, ale zanim stanie się tym wszystkim, najpierw jest tworzywem, które uruchamia myślenie. I właśnie to było najcenniejsze w tej współpracy: możliwość zobaczenia, jak z prostych obserwacji i eksperymentów zaczynają wyrastać pierwsze świadome decyzje projektowe. 

Ta wizyta była dla nas ważna nie dlatego, że mogliśmy pokazać materiał. Najciekawsze było to, że mogliśmy zobaczyć, co dzieje się z nim wtedy, gdy trafia w ręce osób, które dopiero budują własny sposób myślenia o projektowaniu. Bez gotowych schematów. Bez przywiązania do jednego rozwiązania. Z dużą uważnością na formę, rytm i relację między naturą a przestrzenią. 

Studenckie prototypy inspirowane botaniką pokazały, że nawet prosty materiał może uruchomić bardzo różne kierunki myślenia. Jedni szli w stronę struktur lekkich i ażurowych, inni budowali formy bardziej zwarte, warstwowe, niemal architektoniczne. W każdym z tych podejść było widać coś, co w projektowaniu jest najcenniejsze: próbę przełożenia obserwacji na świadomą decyzję przestrzenną. 

Z naszej perspektywy to także przypomnienie, że filc nie musi być rozumiany wyłącznie jako gotowy panel czy produkt końcowy. Może być materiałem, który pomaga szukać, testować i budować pierwsze idee. Dlatego takie spotkania są tak potrzebne. Łączą edukację z praktyką. Pokazują, że między analizą natury, a realnym obiektem do wnętrza nie ma aż tak dużego dystansu, jak mogłoby się wydawać. 

Dziękujemy Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach za zaproszenie i możliwość uczestniczenia w tym procesie. Z ciekawością patrzymy na to, jak te pierwsze eksperymenty będą rozwijać się dalej i jak z prostych inspiracji roślinnością powstaną kolejne, coraz dojrzalsze formy.